و گويند كه در همان سال در آن صحرا كه چنگيز خان را دفن كرده بودند ، آن‌چنان درخت‌ها پيدا شد كه در اندك فرصت آن صحراى بىگياه ، از درختان گوناگون بيشه [ اى ] شد كه هيچ احدى را مجال گذر نماند . آخر الأمر به مرتبه‌اى رسيد كه قروقچيان قديم كه پدر بر پدر در آن سرزمين نشوونما يافته بودند ، راه به مدفن چنگيز خان نمىيافتند . و اين حالت نيز از جمله عجايب امور است . ذكر خواتين و فرزندان چنگيز خان در اكثر تواريخ معتبره مسطور است كه چنگيز خان را قريب به پانصد خاتون و سرّيّت بود كه هريكى را از قومى گرفته بود ، و بعضى را به طريق نكاح مغولانه [ خواسته ] و اكثر آن بوده‌اند كه چون ممالك و اقوام را مسخّر و مقهور گردانيد ، ايشان را به غارت بياورد و در حرم خود نگاه داشت [ 239 الف ] ليكن آنها كه از اين جمله در صدر « 1 » اعتبار بودند پنج خاتون بودند [ بدين تفصيل : ] خاتون اوّل بورته فوجين ، دختر دىنويان « 2 » ، پادشاه قوم قنقرات . و او معتبرترين زنان چنگيز خان بود و مادر چهار پسر بزرگ‌تر كه اهل اعتبار بودند . و از اين خاتون پنج دختر نيز داشت . بزرگ‌ترين پسران اين خاتون ، جوچى بود كه تمامت پادشاهان دشت قپچاق از نسل وىاند . و در تواريخ معتبر چنين مسطور است كه در وقتى كه چنگيز خان با قوم مرگيت جنگ مىكرد و ايشان بر چنگيز خان غالب آمدند ، بورته فوجين به جوچى حامله بود ، و قوم مرگيت او را به غارت بردند و به جهت آنكه در آن وقت ميانهء مرگيت و اونگ خان صلح و موافقت بود ، بورته فوجين را نزد اونگ خان فرستادند ، و اونگ خان او را عزيز و مكرّم داشت و بنابر دوستى قديم كه با پدر چنگيز خان داشت و او را در آن ايّام فرزندخوانده بود ، بورته فوجين را به جاى عروس خود مىانگاشت . و چون چنگيز خان دانست كه بورته فوجين را نزد اونگ خان برده‌اند سپا « 3 » نام شخصى را از جلاير كه جدّ « 4 » سرتاق‌نويان بود ، نزد اونگ خان فرستاده بورته فوجين را طلب داشت . اونگ خان به اعزاز و اكرام هرچه تمام‌تر [ او را ] به سپا سپرد و در راه جوچى به وجود آمد . جهت آنكه راه مخوف بود و مجال مقام [ و ترتيب ] گهواره نبود ، سپا قدرى آرد را خميرى نرم ساخته ، جوچى را در آنجا پيچيد و در دامن خود گرفته به ملاحظهء تمام مىبرد كه مبادا اعضاى او آزرده گردد ، و نام او بدان سبب « جوچى » يعنى « مهمان نورسيده » شد ، چه ، ناگاه به وجود آمد .

--> ( 1 ) . متن : صدد . ( 2 ) . متن : دى سحبان . ( 3 ) . متن : سباط . ( 4 ) . متن : كه سرحدّ .